Een bloembol lijkt zo gewoon, maar als je verder kijkt, zie je wat er zo bijzonder aan is. Dat bijzondere zit van binnen. Een bol heeft alles in zich om een bloem op het juiste moment tot bloei te laten komen. Als je de bol doormidden snijdt, zie je in het hart ervan de bloem al zitten. Daaromheen zitten de ‘rokken’, de verschillende lagen in de bol, waarin de voeding is opgeslagen die de bol nodig heeft om te groeien en bloeien. Bovendien zijn er ongelooflijk veel soorten, van tulpen, lelies en hyacinten tot calla’s, dahlia’s en gladiolen. Van tulp alleen al bestaan er zo’n drieduizend variëteiten. Je begrijpt: met al die bolgewassen tezamen kun je met gemak een park als De Keukenhof vullen.

Dat hangt er vanaf. Er zijn bolgewassen die bloeien in het voorjaar, die noemen we dan ook ‘voorjaarsbloeiende bolgewassen’. Daarbij kun je denken aan tulpen, krokussen, narcissen en hyacinten. Bolgewassen die in de zomer bloeien – de ‘zomerbloeiende bolgewassen’ – zijn bijvoorbeeld lelies, dahlia’s en calla’s.

In Nederland hebben we een zeeklimaat, met milde winters en zachte zomers. Ook de nabijheid van water is ideaal, zo kunnen telers de bollen in drogere periodes water geven. Bloembollen voelen zich heel goed bij deze omstandigheden en gaan er lekker van groeien en bloeien. Overigens is het bollenvak een belangrijke motor voor de Nederlandse economie. De exportwaarde van bloembollen is ongeveer 900 miljoen euro per jaar. Belangrijke exportlanden zijn Duitsland, Verenigde Staten van Amerika en China.

De bloembollensector levert veel werkgelegenheid op. In 2024 ging het om 14.000 werknemers. Dit zijn vaste werknemers en seizoenskrachten.

Bloembollen die in het voorjaar bloeien, plant je in het najaar, van september tot en met december, voordat de eerste vorst invalt. Deze bollen hebben een lange koudeperiode nodig om in het voorjaar te kunnen uitgroeien en bloeien. Bovendien gebruiken ze deze periode om stevige wortels te vormen. Bloembollen die in de zomer bloeien, plant je in het voorjaar. Niet alle zomerbloeiers zijn namelijk bestand tegen winterse temperaturen.

Ook als je geen groene vingers hebt, kun je aan de slag met bloembollen in je eigen tuin. Ze zijn eenvoudig te planten en geven kleur aan je borders en de potten op je terras of balkon. Wat ook fijn is: bloembollen vragen weinig onderhoud. Dus je kunt er vooral van genieten.

Bollentelers telen de bollen puur voor de bolproductie. Zij verkopen hun bollen voor een deel aan handelsbedrijven die ze verpakken en verkopen aan tuincentra, bouwmarkten en winkelketens over de hele wereld. Ook tuinbezitters in Amerika, Azië en in het Midden-Oosten genieten van Hollandse bloembollen.

Een deel van de bollen verkopen ze aan ‘broeiers’ in binnen- en buitenland: zij kweken de bollen voor de bloem. De bloemen worden gesneden, verpakt en – meestal via de bloemenveiling – verkocht. Via handelaren komen deze bloemen terecht bij supermarkten, bloemisten en bloemenstalletjes binnen en buiten Nederland. Zie je iemand in het buitenland met een bos tulpen? Dan kunnen die zomaar een Nederlandse oorsprong hebben.

De bloeiende bollenvelden zijn elk jaar weer een lust voor het oog. Al die kleuren naast elkaar, je móet er bijna wel foto’s van maken. Groot is dan ook schok als de bollenteler met zijn kopmachine het land oprijdt om het gewas te koppen. Waarom doet hij dat? Door de bloem op tijd te koppen, gaat alle energie naar de bol, waardoor deze flink kan groeien. En een flinke bol levert jou vervolgens in de tuin een stevige bolbloem op.

Bloembollen die in het voorjaar bloeien, worden aan het begin van de zomer uit de grond gehaald: rooien noemen we dat. Bloembollen die in de zomer bloeien, zijn in het najaar aan de beurt. De bollen worden per partij verwerkt in de schuur van de teler om te worden afgeleverd aan de handel of de broeierij.

De veldleeuwerik, de gele kwikstaart, de tureluur… ze broeden maar wat graag tussen de bollen. In de periode van maart tot en met half juni – na het koppen en voor het rooien van de bollen – gebeurt er weinig op het bollenland. Die periode is voor veel vogelsoorten ideaal om hier hun nest te maken. Ook omdat het bollenveld warmer is dan een grasland, meer beschutting biedt en er in de randen van het bollenperceel voeding te vinden is voor de vogels.

De ene week kijk je uit op een bollenland, de week erna staat er een laag water op. Wat is hier aan de hand? Wateroverlast? Nee, de teler heeft het land onder water laten lopen. Dat noemen we inundatie. Zo maakt hij de grond op een milieuvriendelijke manier vrij van ziektes, virussen, onkruid en bollenresten. Zo’n tijdelijk ‘meer’ is een walhalla voor vogels. Het water is rijk aan voedingsstoffen en vanwege de relatief hoge temperatuur trekt het ook nog eens muggen en watervlooien aan. Vogels kunnen hier rusten en zich tegelijkertijd tegoed doen aan een voedzaam maaltje.

Voor telers betekent dit dat zij bij de teelt van bloembollen de leefomgeving zo min mogelijk belasten om zo bij te dragen aan een gezonde toekomst voor mens en milieu. Dat doen zij door de bodem gezond te houden en planten weerbaar te maken. Daarbij zetten zij vernieuwende technieken in, bijvoorbeeld op het gebied van waterbeheer, energie, en bemesting. In opmars zijn zogenoemde ‘groenbemesters’, een mix van kruiden en bodembedekkers, die de bodem voorziet van belangrijke voedingsstoffen. Groenbemesters onderdrukken de groei van onkruid, verbeteren de bodemstructuur en geven een impuls aan de biodiversiteit. Daardoor hoeven telers minder gewasbeschermingsmiddelen te gebruiken. Ook komen er steeds meer ‘groene’ beschermingsmiddelen op de markt. Biologische bollentelers werken volledig zonder chemie en zoeken op die manier hun weg om hun ecologische footprint zo klein mogelijk te maken. Door te werken met duurzaamheidlabels, zoals On the Way to PlanetProof en MPS, kunnen telers laten zien dat zij zich sterk maken voor een groene toekomst van de planeet. En voor het bollenvak.

Met behulp van nieuwe precisietechnieken kunnen telers de gewasbeschermingsmiddelen die zij inzetten steeds preciezer toedienen, waardoor ze er minder van hoeven te gebruiken. Bollentelers werken ook steeds vaker met data en robots om nauwkeuriger te kunnen werken. Verder nemen zij energiemaatregelen om de CO2-uitstoot te beperken. Denk aan zonnepanelen, energiezuinige installaties en het gebruik van warme luchtstromen voor het drogen van de bollen. Met resultaat. Het oppervlaktewater is schoner, de CO2-uitstoot is afgenomen en de sector realiseert een flinke energiebesparing.

Ook in de teelt van bolgewassen vindt innovatie plaats. Door veredeling en snelle vermeerdering van bollen is het mogelijk om in het proces van uitgangsmateriaal naar verkoopbare bol stappen over te slaan. Zo kunnen nieuwe, sterke rassen die beter bestand zijn tegen virussen en ziektes en dus minder afhankelijk zijn van gewasbeschermingsmiddelen, sneller op de markt worden gebracht. Universiteiten, onderzoekcentra en telers trekken hierin intensief met elkaar op. Samen willen zij een doorbraak realiseren op het gebied van plantgezondheid, bodemvruchtbaarheid en klimaatadaptatie.

Ja, er zijn duidelijke verbeteringen zichtbaar. Tussen 2013 en 2023 daalde de berekende milieubelasting door gewasbeschermingsmiddelen in de bollenteelt met 86%.

Ook het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen nam af. Tussen 2020 en 2024 daalde het gebruik bij:

• Tulpen: 44%
• Hyacinten: 46%
• Narcissen: 27%
• Lelies: 55%

Deze cijfers laten zien dat de sector stappen zet. Tegelijkertijd blijft het belangrijk om verder te werken aan minder gebruik van middelen en minder belasting van het milieu.

Bron: www.agrimatie.nl